CPU havo sovutgichini bosqichma-bosqich qanday o'rnatish kerak

Albatta! “CPU havo sovutgichini bosqichma-bosqich qanday oʻrnatish kerak” nomli maqolangizga oʻquvchilarni jalb qilish uchun qiziqarli kirish soʻzi:

---

Protsessor havo sovutgichini yangilash yoki almashtirish, ayniqsa, kompyuter qurish yoki texnik xizmat ko'rsatishda yangi bo'lsangiz, qiyin vazifa bo'lib tuyulishi mumkin. Ammo to'g'ri ko'rsatmalar bilan havo sovutgichini o'rnatish oddiy va foydali bo'lishi mumkin - kompyuteringizning ish faoliyatini oshirish va haroratni nazorat qilish. Ushbu bosqichma-bosqich qo'llanmada biz sizga yangi qurilma qurayotganingizdan yoki mavjud tizimni yangilayotganingizdan qat'i nazar, protsessor havo sovutgichini xavfsiz va samarali o'rnatish uchun bilishingiz kerak bo'lgan barcha narsalarni ko'rsatib beramiz. Protsessoringizni salqin saqlashga va tizimingiz uzluksiz ishlashiga tayyormisiz? Boshlaymiz!

---

Uni ma'lum bir auditoriya yoki ohang uchun moslashtirishimni xohlaysizmi?

- Ish joyingizni va yig'ish vositalarini tayyorlash

**- Ish joyingizni va yig'ish vositalarini tayyorlash**

Protsessor havo sovutgichini o'rnatishga kirishishdan oldin, ko'pincha e'tibordan chetda qoladigan muhim qadamlardan biri bu ish joyingizni to'g'ri tayyorlash va barcha kerakli vositalarni to'plashdir. Tartibli va toza joyni tashkil qilish protsessor sovutgichini o'rnatish jarayonining uzluksiz va samarali bo'lishini ta'minlashning kalitidir. Siz birinchi marta quruvchi bo'lasizmi yoki tajribali kompyuter yig'uvchisi bo'lasizmi, muhitingizni tayyorlash uchun vaqt ajratish nafaqat shikastlanish xavfini kamaytiradi, balki unumdorligingizni ham oshiradi. Ushbu bo'lim sizga protsessor sovutgichini o'rnatishni boshlashdan oldin ish joyingizni tayyorlash va to'g'ri vositalarni yig'ish haqida bilishingiz kerak bo'lgan barcha narsalarni ko'rsatib beradi.

### Toza, statik bo'lmagan ish maydonini sozlash

Protsessor sovutgichini o'rnatishga tayyorgarlik ko'rishning birinchi bosqichi optimal ish maydonini yaratishdir. Protsessoringiz va anakartingiz statik elektr shikastlanishiga moyil bo'lgan sezgir elektron komponentlardir. Shuning uchun statik zaryadsizlantirish choralari juda muhimdir. Ideal holda, yog'och stol yoki maxsus antistatik gilamcha kabi toza, tekis, o'tkazmaydigan sirtda ishlang.

Gilamlar yoki gilamchalar ustida ishlashdan saqlaning, chunki ular statik elektr energiyasini ishlab chiqaradi. Bundan tashqari, korpusingizdagi barcha murakkab komponentlar va ulanishlarni aniq ko'rish uchun joy yaxshi yoritilganligiga ishonch hosil qiling. Yaxshi yoritish vintlarni noto'g'ri joylashtirish yoki protsessor sovutgichining qavslarini noto'g'ri joylashtirish kabi xatolarning oldini olishga yordam beradi.

Komponentlaringizni yanada himoya qilish uchun antistatik bilaguzukdan foydalaning. Ushbu qurilma protsessor yoki anakartga qaytarib bo'lmaydigan darajada zarar etkazishi mumkin bo'lgan statik zaryadsizlanishning oldini olish uchun tanangizni yerga ulaydi. Ko'pgina protsessor sovutgich ishlab chiqaruvchilari hatto o'rnatish qo'llanmalarida ham ushbu bosqichni tavsiya qiladilar. Bilaguzukni ish joyingiz yoki kompyuter korpusining metall qismiga ulang, so'ngra uni o'rnatish jarayonida bilagingizga taqing.

### Ish maydonini tozalash va tartibga solish

Protsessor sovutgichingizni ochishdan yoki uning qismlarini ishlatishdan oldin, atrofingizdagi barcha tartibsiz narsalarni va unga aloqador bo'lmagan narsalarni olib tashlang. Qo'shimcha joy sizga sovutish tizimining qismlarini, vintlarni, qavslarni va termal pasta naychasini kirish mumkin bo'lgan tarzda tartibga solish imkonini beradi. Ularni kichik idishlarga yoki patnislarga joylashtiring, shunda siz biron bir kichik qismni yo'qotib qo'ymaysiz - bu apparat o'rnatishda keng tarqalgan muammo.

Agar siz mavjud protsessor sovutgichini yangilayotgan bo'lsangiz, eski sovutgichni olib tashlang va protsessor yuzasini izopropil spirti va tuksiz mato bilan tozalab, mavjud termal pastani olib tashlang. Ushbu muhim tayyorgarlik vazifasi protsessor va yangi sovutgich o'rtasida to'g'ri issiqlik uzatilishini ta'minlaydi.

### CPU sovutgichini o'rnatish uchun zarur bo'lgan vositalar

Turli xil protsessor sovutgichlari dizayni va o'rnatish mexanizmlariga qarab turli xil asboblarni talab qilishi mumkin. Biroq, ko'pgina havo sovutgichlarini o'rnatish uchun bir nechta asosiy asboblar kerak bo'ladi. Ishni boshlashdan oldin to'plashingiz kerak bo'lgan asosiy vositalar ro'yxati:

- **Phillips boshli tornavida:** O'rnatish kronshteynlarini ulash va sovutgichni anakartga mahkamlash uchun zarur bo'lgan eng keng tarqalgan asbob.

- **Termik pasta (agar oldindan surtilmagan bo'lsa):** Optimal issiqlik uzatish sifatli termik pastaga bog'liq. Ba'zi protsessor sovutgich ishlab chiqaruvchilari uni oldindan surtishadi, ammo agar surtilmagan bo'lsa, no'xat kattaligidagi miqdorni o'zingiz surtishingiz kerak bo'ladi.

- **Izopropil spirti va tuksiz mato:** O'rnatishdan oldin protsessor yuzasini tozalash uchun.

- **Antistatik bilak tasmasi:** Avval aytib o'tilganidek, statik shikastlanishning oldini olish uchun.

- **Kichik idish yoki magnit qismlar uchun patnis:** Vintlar va kichik o'rnatish qismlarini xavfsiz ushlab turish uchun.

- **Chiroq yoki qo'shimcha yoritish:** Kompyuter korpusi ichidagi tor joylarda aniqlikni ta'minlash uchun.

Agar siz protsessor sovutgichingizni obro'li protsessor sovutgichi ishlab chiqaruvchisi yoki yetkazib beruvchisidan sotib olgan bo'lsangiz, odatda paketga aniq ko'rsatmalar va ko'pincha o'rnatish uskunalari bilan o'rnatish qo'llanmasi kiradi. Ularni qo'lingizda saqlang, chunki ular modelga xos ko'rsatmalarni beradi va bu juda muhim bo'lishi mumkin.

### Moslikni tekshirish va o'rnatish uskunalari

O'rnatishni boshlashdan oldin, yangi havo sovutgichingizning protsessor rozetkasi turi va kompyuter korpusi bilan mosligini tekshirish ham oqilona. CPU sovutgich ishlab chiqaruvchilari odatda qo'llab-quvvatlanadigan rozetkalarni mahsulot sahifalarida yoki qo'llanmada ko'rsatadilar. O'rnatish kronshteyni yoki orqa plitasi anakart rozetkasiga mos kelishiga ishonch hosil qiling.

Sovutgichning balandligi kompyuteringiz korpusini yoki unga tutashgan xotira uyalarini bo'shatishini tekshiring, chunki ba'zi katta havo sovutgichlari bo'sh joy bilan bog'liq muammolarga olib kelishi mumkin. Anakart qo'llanmasi va protsessor sovutgichi yetkazib beruvchisining texnik xususiyatlari buni tasdiqlashga yordam beradi.

### Yakuniy tayyorgarliklar

Ish joyingiz tozalangandan, asboblar qo'lingizda bo'lgandan va moslik tasdiqlangandan so'ng, siz yangi protsessor sovutgichingizni o'rnatishni boshlashga tayyorsiz. Hamma narsa oldindan tayyorlanganligiga ishonch hosil qilish, o'rnatish paytida xatolar yoki shikastlanish ehtimolini sezilarli darajada kamaytiradi. Ushbu tayyorgarlik bosqichiga vaqt ajratish orqali siz uzluksiz yig'ish jarayoni va optimal protsessor sovutgichi ishlashi uchun poydevor qo'yasiz.

- Mavjud sovutgichni olib tashlash va protsessorni tozalash

### Mavjud sovutgichni olib tashlash va protsessorni tozalash

Yangi protsessor sovutgichini o'rnatishdan oldin, eng muhim birinchi qadam mavjud sovutgichni olib tashlash va protsessor yuzasini yaxshilab tozalashdir. Bu jarayon, ko'rinishidan sodda bo'lsa-da, yangi sovutgichning optimal ishlashini va protsessoringizning ishlash muddatini uzaytirishini ta'minlash uchun tafsilotlarga ehtiyotkorlik bilan e'tibor berishni talab qiladi. Siz yangi protsessor sovutgichingizni obro'li protsessor sovutgichi ishlab chiqaruvchisi yoki yetkazib beruvchisidan olayotgan bo'lsangiz ham, issiqlikning to'g'ri tarqalishini ta'minlash va potentsial shikastlanishning oldini olish uchun ushbu bosqichni to'g'ri bajarish juda muhimdir. Quyida biz sizga olib tashlash va tozalash jarayonini bosqichma-bosqich ko'rsatib beramiz, eng yaxshi amaliyotlar va muhim ehtiyot choralarini ta'kidlaymiz.

**1. Elektrni o'chiring va ish joyingizni tayyorlang**

Ishni boshlashdan oldin, kompyuteringizni butunlay o'chiring va uni quvvat manbaidan uzing. Sezgir komponentlaringizga elektrostatik zaryadsizlanish (ESD) bilan zarar yetkazmaslik uchun statik bo'lmagan muhitda ishlash tavsiya etiladi. Antistatik bilaguzuk yordamida yoki yerga ulangan metall yuzaga tez-tez tegib, o'zingizni yerga ulang. Barcha kerakli vositalarni - odatda kichik Phillips boshli tornavida - qo'lingizda tuting.

**2. CPU sovutgich ventilyatori simini uzing**

Avval protsessor va uning sovutgichiga kirish uchun kompyuter korpusini oching. CPU sovutgichidan anakartga ulangan ventilyator kabelini toping. Ushbu ulagich odatda protsessor rozetkasiga yaqin joylashgan va plastik ulagichni to'g'ridan-to'g'ri tortib, uni ehtiyotkorlik bilan ajratib olish mumkin. Shikastlanishning oldini olish uchun simlarni to'g'ridan-to'g'ri tortib olmang.

**3. Sovutgichni bo'shating va chiqarib oling**

Ko'pgina protsessor havo sovutgichlari anakartga vintlar, prujinali murvatlar yoki qisqich mexanizmi yordamida o'rnatiladi, bu protsessor sovutgichining dizayni va ishlab chiqaruvchisiga bog'liq. Sovutgichni ehtiyotkorlik bilan olib tashlash uchun quyidagi amallarni bajaring:

- **Burab qo'ying yoki qisqichni oching:** Vintlarni yoki o'rnatish mexanizmini ochish uchun tornavida yoki qo'llaringizdan foydalaning. Agar sovutgichda bir nechta vintlar bo'lsa, bosimni bir tekisda tushirish uchun ularni diagonal ketma-ketlikda teng ravishda bo'shating. Bu protsessor yoki anakartga zarar yetkazish xavfini minimallashtiradi.

- **Sovutgichni ozgina burang:** Vintlarni bo'shatgandan yoki qisqichlarni yechgandan so'ng, termal pastaning yopishqoqligi tufayli sovutgich hali ham protsessorga yopishgan bo'lishi mumkin. Bog'lanishni uzish uchun sovutgichni yonma-yon muloyimlik bilan burang — yuqoriga to'g'ri tortmang, chunki bu protsessor yoki rozetka pinlarini tortib olishi mumkin. Bu yerda faqat yumshoq kuch qo'llash muhimdir.

- **Sovutgichni chiqarib oling:** Sovutgichni ajratib olgandan so'ng, uni xavfsiz va toza joyga qo'ying, ayniqsa uni qayta ishlatishni yoki protsessor sovutgichi yetkazib beruvchisi yoki ishlab chiqaruvchisiga qaytarishni rejalashtirmoqchi bo'lsangiz.

**4. Eski termal pastani tekshiring va tozalang**

Sovutgich olib tashlangandan so'ng, protsessor issiqlik tarqatgichida (protsessorning metall ustki yuzasi) eski termal pasta qoldiqlarini ko'rasiz. Termal pasta protsessor va sovutgich orasidagi mikroskopik bo'shliqlarni to'ldirish va samarali issiqlik uzatish uchun muhim vosita bo'lib xizmat qiladi va eski yoki notekis termal pasta sovutish samaradorligiga putur etkazishi mumkin.

CPUni to'g'ri tozalash uchun quyidagi amallarni bajaring:

- **Tozalash materiallarini yig'ing:** Yuqori sifatli izopropil spirti (afzalroq 90% yoki undan yuqori tozalik) va tuksiz mikrofiber mato, paxta tayoqchalari yoki kofe filtrlaridan foydalaning. Qog'oz sochiq yoki salfetkalardan foydalanmang, chunki ular tolalarni qoldirishi mumkin.

- **Izopropil spirtini surting:** Mato yoki paxta tayoqchasini spirt bilan namlang — ho'l bo'lmasdan — va protsessor yuzasini aylana harakatlar bilan muloyimlik bilan ishqalang. Spirt eski pastani eritadi va qoldiq qoldirmasdan tezda bug'lanadi.

- **Sovutgichning kontakt yuzasini tozalang:** Xuddi shunday, protsessor bilan aloqa qilgan olib tashlangan sovutgichning mis yoki alyuminiy asosini tozalang. Mukammal mat qoplama hosil qilish uchun bu sirt chang, quritilgan pasta yoki axlatdan xoli bo'lishi kerak.

- **Zarur bo'lsa, takrorlang:** Agar termal pasta qatlami qalin yoki o'jar bo'lsa, protsessor va sovutgich yuzalari to'liq toza ekanligiga ishonch hosil qilish uchun tozalash jarayonini takrorlashingiz kerak bo'lishi mumkin.

**5. Ifloslanishdan saqlaning**

Tozalashdan keyin tozalangan sirtlarga barmoqlaringiz bilan tegmaslikka ehtiyot bo'ling, chunki teridan yog'lar va kirlar issiqlik o'tkazuvchanligiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Shuningdek, tozalangan sirtlarni qayta ifloslantirmaslik uchun ish joyingizni toza va changsiz saqlang.

**6. Yangi protsessor sovutgichini o'rnatishga tayyor**

Eski sovutgich olib tashlangandan va ikkala sirt ham toza bo'lgandan so'ng, protsessoringiz endi protsessor sovutgichi ishlab chiqaruvchisi yoki yetkazib beruvchisi tomonidan tavsiya etilgan yuqori sifatli termal pastaning yangi surtilishi uchun tayyor. Sirtni to'g'ri tayyorlash yangi protsessor havo sovutgichingiz uchun maksimal issiqlik o'tkazuvchanligini ta'minlaydi, bu uning samarali ishlashiga va protsessoringizni ish paytida xavfsiz haroratda saqlashga imkon beradi.

Sovutish yechimini sotib olayotganda yoki yangilayotganda, ishonchlilik, kafolat va ishlashni ta'minlash uchun har doim ishonchli protsessor sovutgichi ishlab chiqaruvchisi yoki ishonchli protsessor sovutgichi yetkazib beruvchisini ko'rib chiqing. Eski sovutgichni ehtiyotkorlik bilan olib tashlash va protsessorni to'g'ri tozalash yangi protsessor havo sovutgichingizning muvaffaqiyatli o'rnatilishi va optimal sovutish ishlashi uchun asos yaratadi.

- Termal pastani to'g'ri qo'llash

Protsessor havo sovutgichini o'rnatishda eng muhim bosqichlardan biri bu termal pastani to'g'ri surtishdir. Ko'pincha termal birikma yoki termal moy deb ataladigan termal pasta protsessor va sovutgichning sovutgichi o'rtasida samarali issiqlik uzatishni ta'minlashda muhim rol o'ynaydi. Usiz protsessor yuzasi va sovutgich asosi o'rtasida tiqilib qolgan kichik havo bo'shliqlari sovutish samaradorligini sezilarli darajada pasaytirishi, protsessoringiz kutilganidan ham qizib ketishiga va vaqt o'tishi bilan protsessorning ishlashini pasaytirishi yoki hatto unga zarar yetkazishi mumkin.

Termal pasta surtishni boshlashdan oldin, turli protsessor sovutgich ishlab chiqaruvchilari o'zlarining sovutish eritmalariga turli miqdorda oldindan surtilgan termal pasta yetkazib berishi yoki alohida termal birikma naychalarini taqdim etishi mumkinligini tushunish muhimdir. Avvalo, protsessor sovutgichi yetkazib beruvchingizning ko'rsatmalariga amal qiling, chunki ba'zi sovutgichlar allaqachon kontakt yuzasiga surtilgan termal pasta bilan birga keladi, bu esa qo'shimcha birikma surtish zaruratini yo'q qiladi. Agar sovutgich oldindan surtilgan pasta bilan birga kelmasa yoki sovutgichingizni almashtirayotgan bo'lsangiz yoki qayta o'rnatayotgan bo'lsangiz, termal pastani o'zingiz surtishingiz kerak bo'ladi.

Termal pastani to'g'ri surtish uchun avval protsessor issiqlik tarqatgichini va protsessor sovutgichining tagini yaxshilab tozalashdan boshlang. Eski termal pasta qoldiqlarini, axloqsizlikni yoki yog'larni tozalash uchun izopropil spirtini (kamida 70%, lekin afzalroq 90% yoki undan yuqori) va tuksiz mato yoki qahva filtridan foydalaning. Ushbu tozalash bosqichi toza va silliq sirtni ta'minlaydi va issiqlik o'tkazuvchanligini maksimal darajada oshiradi.

Sirtlar toza va quruq bo'lgandan so'ng, termal pastani surtish vaqti keldi. Maqsad - kerakli miqdorda pastadan foydalanish - juda ko'p emas, juda kam emas. Ko'pgina protsessor sovutgich ishlab chiqaruvchilari protsessor issiqlik tarqatgichining markaziga no'xat kattaligidagi (taxminan 4-5 mm diametrli) oz miqdorda termal pasta surtishni tavsiya qiladilar. Bu usul ko'pgina dasturlarda yaxshi ishlaydi va yangi boshlanuvchilar uchun oson. Sovutgich o'rnatilganda va bosim qo'llanilganda termal pasta teng ravishda tarqaladi va protsessor yuzasi va sovutgich asosi orasidagi mikroskopik bo'shliqlarni to'ldiradi.

Ba'zi protsessor sovutgichlari yetkazib beruvchilari tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan muqobil usul - bu ingichka chiziq yoki "X" shaklidagi termal pasta qo'llashdir. Ushbu yondashuv AMD Threadripper yoki Intelning yuqori darajadagi variantlari kabi katta protsessorlarda bir tekis qoplamani ta'minlashga yordam beradi. Biroq, standart iste'molchi protsessorlarining aksariyati uchun no'xat o'lchamidagi nuqta eng tavsiya etilgan usul bo'lib qolmoqda.

Haddan tashqari termal pastadan saqlaning, chunki bu termal birikmaning protsessor chetlariga to'kilishiga olib kelishi va anakartdagi komponentlarning qisqa tutashuviga olib kelishi mumkin. Xuddi shunday, juda kam pasta qo'llash havo cho'ntaklarini qoldirishi mumkin, bu esa issiqlik uzatish samaradorligini pasaytiradi. Esingizda bo'lsin, termal pasta faqat mikroskopik sirt kamchiliklarini to'ldirish uchun mo'ljallangan - u yopishtiruvchi emas va o'zi sovutish suyuqligi vazifasini ham bajarmaydi.

Pastani surtgandan so'ng, protsessor sovutgichini ehtiyotkorlik bilan protsessor ustiga qo'ying. Sovutgich termal pastaga tegib ketgandan so'ng uni haddan tashqari ko'tarmang yoki siljitmang, chunki bu havo pufakchalarini paydo qilishi va sovutish samaradorligini pasaytirishi mumkin. Ishlab chiqaruvchining ko'rsatmalariga muvofiq sovutgichni mahkamlashda qattiq va bir tekis bosim o'tkazing, termal pastaning bir tekis tarqalishiga ishonch hosil qiling.

Ba'zi protsessor sovutgichlari ishlab chiqaruvchilari termal pasta surtish uchun spatula yoki aplikator yoki qo'llanmalarida yoki onlayn resurslarida maxsus ko'rsatmalarni taqdim etishlari mumkin. Kafolat muammolaridan qochish va eng yaxshi termal ishlashni ta'minlash uchun protsessor sovutgichi yetkazib beruvchingizning ko'rsatmalarini tekshirish yaxshi amaliyotdir. Nufuzli protsessor sovutgichlari ishlab chiqaruvchilari tomonidan taqdim etiladigan yuqori sifatli termal pastalar ko'pincha yuqori o'tkazuvchanlik, uzoq muddatli barqarorlikka ega va optimal protsessor haroratini saqlashga yordam beradi.

Termal pastani tushunish va to'g'ri qo'llash orqali siz tanlagan protsessor sovutgichi yetkazib beruvchisidan olgan protsessor sovutgichi eng yaxshi ishlashini, intensiv ish yuklamalari yoki o'yin seanslari paytida protsessoringiz haroratini xavfsiz chegaralarda ushlab turishini ta'minlaysiz. Ushbu kichik, ammo muhim qadam protsessor havo sovutgichini o'rnatishning umumiy muvaffaqiyatiga va protsessoringizning uzoq umr ko'rishiga katta hissa qo'shadi.

- CPU havo sovutgichini ishonchli o'rnatish

## CPU havo sovutgichini ishonchli o'rnatish

Kompyuterni yig'ish yoki yangilash haqida gap ketganda, protsessor havo sovutgichini xavfsiz o'rnatish tizimingizning sovutish samaradorligi va umumiy ishlashiga sezilarli ta'sir ko'rsatishi mumkin bo'lgan muhim qadamdir. To'g'ri o'rnatilgan protsessor sovutgichi protsessorning xavfsiz harorat chegaralarida ishlashini ta'minlaydi, shu bilan uning ishlash muddatini uzaytiradi va barqaror ishlashini ta'minlaydi. Ushbu bo'limda biz protsessor havo sovutgichini xavfsiz o'rnatishning batafsil jarayonini ko'rib chiqamiz, protsessor sovutgichi ishlab chiqaruvchilari va yetkazib beruvchilari bilan bog'liq foydalanuvchilar va mutaxassislar nuqtai nazaridan eng yaxshi amaliyotlar va mulohazalarni ta'kidlaymiz.

### 1. O'rnatish maydonini tayyorlash

Protsessor havo sovutgichini o'rnatishni boshlashdan oldin, o'rnatish joyini to'g'ri tayyorlash muhimdir. Ish joyingiz toza va statik elektr tokidan xoli ekanligiga ishonch hosil qiling. Barcha kerakli vositalarni, odatda Phillips tornavidasini to'plang va o'rnatish kronshteynlari, vintlar, orqa panellar va termal pasta (agar u oldindan qo'llanilmagan bo'lsa) kabi barcha komponentlarga ega ekanligingizni tekshiring. Protsessor sovutgich ishlab chiqaruvchilari ko'pincha o'zlarining sovutgich modellariga maxsus moslashtirilgan ko'rsatmalar bilan birga keng qamrovli o'rnatish to'plamlarini taqdim etadilar. Moslik va xavfsiz joylashtirishni ta'minlash uchun asl o'rnatish uskunasidan foydalanish juda muhimdir.

### 2. Termal pastani qo'llash

Termal pasta protsessor yuzasi va sovutgichning asosi orasidagi mikroskopik kamchiliklarni to'ldirish orqali sovutish jarayonida muhim rol o'ynaydi va bu issiqlikni yaxshiroq uzatishni ta'minlaydi. Ba'zi protsessor sovutgichlari yetkazib beruvchilari sovutish moslamalariga oldindan surtilgan termal pastani qo'shadilar, bu esa o'rnatishni soddalashtirishga va optimal issiqlik o'tkazuvchanligini ta'minlashga yordam beradi. Agar sovutgichingizda oldindan surtilgan pasta bo'lmasa, protsessor issiqlik tarqatgichining o'rtasiga no'xat kattaligidagi miqdorni yoki yupqa qatlamni tekis surting. Juda ko'p surtishdan saqlaning, chunki ortiqcha pasta to'kilib, o'tkazuvchanlik muammolarini keltirib chiqarishi mumkin.

### 3. Orqa panelni o'rnatish

Orqa panel - bu anakartning orqa tomonida joylashgan o'rnatish kronshteyni bo'lib, protsessor sovutgichining barqarorligi va qo'llab-quvvatlashini ta'minlaydi. Yetakchi protsessor sovutgich ishlab chiqaruvchilarining aksariyat havo sovutgichlari, ayniqsa og'irroq sovutgichlarga ega bo'lganlari, xavfsiz o'rnatish uchun orqa panelni talab qiladi. Orqa panelni anakartdagi vint teshiklari bilan tekislang, shunda u mahkam o'rnashadi. Ba'zi orqa panellar universal, boshqalari esa ma'lum protsessor rozetkalari uchun mo'ljallangan. Tizimingiz uchun to'g'ri orqa panelni aniqlash uchun protsessor sovutgichi yetkazib beruvchisining texnik xususiyatlariga murojaat qiling.

### 4. O'rnatish qavslarini mahkamlash

Keyin, o'rnatish kronshteynlarini yoki qo'llarini orqa panelga mahkamlang. Ushbu kronshteynlar protsessor sovutgichini joyida ushlab turadi va odatda sozlanishi vintlar yoki qisqichlarga ega. Kronshteynlarni sovutgichning asosi protsessorga tekis joylashishi uchun tekislang. O'rnatish vintlarini asta-sekin va navbatma-navbat xoch shaklida mahkamlash juda muhim - bu protsessor yuzasida bosimning bir tekis taqsimlanishini ta'minlaydi va protsessor yoki anakartga zarar yetkazilishining oldini oladi.

### 5. CPU havo sovutgichini ulash

O'rnatish moslamasi mahkam o'rnatilgandan so'ng, protsessor sovutgichini ehtiyotkorlik bilan protsessor ustiga qo'ying va uni o'rnatish kronshteynlari bilan tekislang. Sovutgichni protsessorga sekin tushiring, termal pasta qatlami butunligicha qolishiga va sovutgich asosi protsessor yuzasi bilan to'g'ridan-to'g'ri aloqa qilishiga ishonch hosil qiling. Protsessor sovutgichi ishlab chiqaruvchisi tomonidan tavsiya etilgan ketma-ketlikka rioya qilib, mahkamlash vintlari yoki qisqichlarini asta-sekin mahkamlashni boshlang. Haddan tashqari qattiq tortish protsessor yoki anakartga zarar etkazishi mumkin, shuning uchun mahkam, ammo yumshoq o'rnatishga erishish muhimdir.

### 6. Ventilyator quvvat simini ulash

Sovutgichni o'rnatgandan so'ng, protsessor sovutgichining ventilyator quvvat simini anakartning CPU_FAN sarlavhasiga ulang. Ushbu ulanish PWM (impuls kengligi modulyatsiyasi) ventilyator tezligini boshqarish imkonini beradi, bu protsessor yuki va haroratiga asoslangan holda samarali sovutish imkonini beradi. To'g'ri ulanish juda muhim; ulanmagan yoki bo'shashgan ventilyator kabeli ishga tushirishda ventilyatorning aylanmasligiga olib kelishi mumkin, bu esa qizib ketishiga olib keladi. CPU sovutgichi yetkazib beruvchilari ko'pincha kabelni to'g'ri va xavfsiz yo'naltirishga yordam berish, korpus ichidagi havo oqimini yaxshilash uchun kabel uzatmalari yoki armaturalarini taqdim etadilar.

### 7. Yakuniy tekshirish va sinov

Kompyuteringiz korpusini yopishdan oldin, protsessor sovutgichi mahkam mahkamlanganligiga va hech qanday tebranish yoki harakat yo'qligiga ishonch hosil qilish uchun yakuniy tekshiruvni o'tkazing. Barcha vintlar bir tekis mahkamlanganligiga, ventilyator kabeli to'g'ri ulanganligiga va kabellar ventilyator pichoqlariga xalaqit bermasligi uchun yo'naltirilganligiga ishonch hosil qiling. Tizimingizni yoqing va BIOS-ga kiring yoki protsessor harorati va ventilyator aylanish tezligini tekshirish uchun dasturiy ta'minotni kuzatish vositalaridan foydalaning. Agar harorat juda yuqori bo'lsa yoki ventilyator to'g'ri aylanmasa, o'rnatish moslamasini qayta tekshiring.

### CPU sovutgich ishlab chiqaruvchilari va yetkazib beruvchilarining tajribasi

Ishonchli protsessor sovutgichlari ishlab chiqaruvchilari va yetkazib beruvchilari havo sovutgichining xavfsiz o'rnatilishi optimal ishlash va uzoq umr ko'rish uchun juda muhimligini tushunishadi. Ularning dizaynlari ko'pincha barqarorlikka putur yetkazmasdan o'rnatishni soddalashtiradigan asbobsiz qavslar, prujinali vintlar yoki tez qulflash mexanizmlari kabi innovatsion o'rnatish tizimlarini o'z ichiga oladi. Bundan tashqari, ushbu kompaniyalar foydalanuvchilarga sovutgichlarini xavfsiz va samarali o'rnatishda yordam berish uchun batafsil qo'llanmalar va mijozlarga xizmat ko'rsatishni taqdim etadilar.

Bundan tashqari, protsessor sovutgichini tanlashda, mahsulotning keng qamrovli hujjatlari va kafolatli yordamini taklif qiluvchi obro'li protsessor sovutgich yetkazib beruvchilaridan sotib olish foydalidir. Bu sizga chidamlilik va oson o'rnatish uchun mo'ljallangan yuqori sifatli o'rnatish komponentlarini olishni ta'minlaydi, noto'g'ri o'rnatish va keyingi issiqlik muammolari xavfini kamaytiradi.

Ushbu o'rnatish ko'rsatmalariga amal qilish va ishonchli protsessor sovutgich ishlab chiqaruvchilari va yetkazib beruvchilarining sifatli sovutish mahsulotlaridan foydalanish orqali siz havo sovutgichingizni ishonchli tarzda o'rnatishingiz mumkin, bu protsessoringizning salqin bo'lishini va tizimingiz barcha ish yuklamalarida muammosiz ishlashini ta'minlaydi.

- Sovutgichni ulash va to'g'ri ishlashini tekshirish

Protsessor sovutgichini protsessorga mahkam o'rnatganingizdan va termal pastani to'g'ri surtganingizdan so'ng, keyingi muhim qadam sovutgichni to'g'ri ulash va uning kutilganidek ishlayotganini tekshirishdir. Bu bosqich protsessor sovutgichingizning samarali ishlashini ta'minlaydi, protsessoringizni haddan tashqari qizib ketishdan va ishlashning pasayishidan himoya qilish uchun optimal haroratni saqlaydi. Protsessor sovutgichingizni obro'li protsessor sovutgichi ishlab chiqaruvchisidan yoki ishonchli protsessor sovutgichi yetkazib beruvchisidan olgan bo'lsangiz ham, to'g'ri ulanish va sinovdan o'tkazish eng yaxshi natijalarni kafolatlash uchun universal qadamlardir.

**1. CPU sovutgichini anakartga ulash**

Boshqa ko'plab komponentlardan farqli o'laroq, protsessor sovutgichini ulash juda oson, ammo nozik pinlar yoki ulagichlarga zarar yetkazmaslik uchun aniqlik va ehtiyotkorlik talab etiladi. Ko'pgina zamonaviy protsessor havo sovutgichlari odatda "CPU_FAN" deb nomlangan anakartning ventilyator sarlavhasi bilan ulanadigan kabel bilan birga keladi. Ushbu sarlavha sovutgichning ventilyatoriga quvvat beradi va BIOS yoki tizimni kuzatish vositalariga haroratga qarab ventilyator tezligini boshqarish imkonini beradi.

CPU_FAN sarlavhasini anakartingizda topishdan boshlang. Ushbu 4 pinli yoki 3 pinli ulagich ko'pincha protsessor rozetkasi yonida bo'ladi, anakart platasida esa ipak ekranli yorliq mavjud. Sovutgichning ventilyator ulagichini sarlavha pinlari bilan ehtiyotkorlik bilan tekislang, shunda qisqich majburlamasdan mahkam o'rnashib oladi. Agar sovutgichda RGB yoki qo'shimcha quvvat ulagichlari bo'lsa, to'g'ri ulanishlar uchun sovutgich ishlab chiqaruvchisining ko'rsatmalariga qarang.

**2. O'zgaruvchan ventilyator tezligi uchun PWM boshqaruv elementlaridan foydalanish**

Sifatli protsessor sovutgich ishlab chiqaruvchilari tomonidan taqdim etiladigan aksariyat protsessor sovutgichlari PWM (Pulse Width Modulation) funksiyasiga ega ventilyatorlarga ega. PWM boshqaruvi ulagichdagi to'rtinchi pinni ishlatadi, bu sovutish samaradorligi va shovqinni muvozanatlash uchun o'zgaruvchan tezlikni sozlash imkonini beradi. Sovutgichingizni ulaganingizdan so'ng, tizimni ishga tushirish paytida BIOS yoki UEFI sozlamalarini kiriting (odatda DEL, F2 yoki boshqa ro'yxatdagi tugmani bosish orqali). Uskuna monitoringi yoki ventilyatorni boshqarish bo'limiga o'ting va protsessor ventilyatori aniqlanganligini va avtomatik yoki PWM rejimiga o'rnatilganligini tasdiqlang. Bu qadam ventilyator tezligining protsessor haroratining o'zgarishiga dinamik ravishda javob berishini ta'minlaydi.

**3. Yoqish va dastlabki ishlashni kuzatish**

Sovutgich ulangan holda, o'rnatishdan keyin birinchi marta qurilmangizni yoqing. Ishga tushirish paytida protsessor sovutgichining ventilyatoriga diqqat bilan e'tibor bering. To'g'ri ulangan sovutgichda ventilyator darhol aylanadi, bu tizim POST (Quvvatni yoqish bo'yicha o'z-o'zini tekshirish) ni ishga tushirganda tezlikda qisqa vaqtga o'zgarishi mumkin. Agar ventilyator aylanmasa yoki tartibsiz aylansa, darhol quvvatni o'chiring va ulanish va o'rnatishni qayta tekshiring; bo'shashgan yoki noto'g'ri ulanishlar ventilyatorga zarar etkazishi yoki qizib ketishiga olib kelishi mumkin.

**4. Harorat ko'rsatkichlarini kuzatish**

Ventilyatorning jismonan ishlashini tekshirgandan so'ng, keyingi muhim sinov protsessoringiz haroratini bo'sh turgan sharoitda va dastlabki foydalanish paytida kuzatishdir. HWMonitor, SpeedFan kabi tizim monitoringi dasturlaridan yoki protsessor sovutgichi yetkazib beruvchingiz tomonidan tavsiya etilgan ishlab chiqaruvchiga xos vositalardan foydalaning. Ushbu dasturlar protsessor matritsasidagi harorat sensorlarini o'qiydi va issiqlik holati haqida real vaqt rejimida fikr-mulohaza bildiradi.

Oddiy bo'sh rejimda, to'g'ri o'rnatilgan protsessor sovutgichi bilan ishlaydigan protsessorlarning aksariyati 30° dan 40° gacha haroratda ishlashi kerak, garchi bu harorat xona harorati va sovutgichning quvvatiga qarab o'zgarib tursa ham. Agar bo'sh rejimda harorat g'ayrioddiy darajada yuqori bo'lsa, termal pasta to'g'ri va bir tekis surtilganligini hamda sovutgich protsessorga mahkam o'rnatilganligini ikki marta tekshiring.

**5. Samarali sovutishni ta'minlash uchun stressni sinovdan o'tkazish**

Sovutgichning ishlashini sinchkovlik bilan tekshirish uchun Prime95, AIDA64 yoki Intel Burn Test kabi stress test dasturini ishga tushiring. Ushbu dasturlar protsessorni maksimal yuklashga majbur qiladi, issiqlik hosil bo'lishini tezlashtiradi va sovutgichning bu issiqlikni samarali ravishda tarqatish qobiliyatini shubha ostiga qo'yadi.

Ventilyatorning ishlashini va haroratning ko'tarilishini diqqat bilan kuzatib boring. Tasdiqlangan protsessor sovutgichi ishlab chiqaruvchisining yuqori sifatli havo sovutgichi kuchlanish ostida protsessor haroratini kritik chegaralardan past (odatda ko'pgina Intel va AMD protsessorlari uchun 80-85°C atrofida) ushlab turishi kerak. Stress testi paytida, agar PWM boshqaruvi ishlayotgan bo'lsa, ventilyator tezligining avtomatik ravishda oshishini sezishingiz mumkin, bu esa to'g'ri issiqlik boshqaruvining ko'rsatkichidir.

**6. Umumiy muammolarni bartaraf etish**

Agar ventilyator yuk ostida aylanmasa yoki harorat tekshirilmagan holda ko'tarilishda davom etsa, bu noto'g'ri ulanish, nosoz apparat yoki sovutgichning nuqsonli ekanligini ko'rsatishi mumkin. O'rnatish bosqichlarini qayta ko'rib chiqing, barcha ulagichlar to'liq o'rnatilganligiga ishonch hosil qiling va ventilyatorda har qanday mexanik to'siqlar bor-yo'qligini tekshiring. Agar ishlab chiqarishdagi nuqsondan shubhalansangiz, protsessor sovutgichi yetkazib beruvchingizga murojaat qiling.

Bundan tashqari, ba'zi anakartlarda protsessor ventilyatori aniqlanmasa, yuklashni to'xtatadigan BIOS ogohlantirishi mavjud - ulanish muammolari haqida sizni erta ogohlantirish uchun ushbu diagnostika vositasidan foydalaning.

**7. Protsessor sovutgichini tanlash bo'yicha yakuniy eslatmalar**

CPU sovutgichini sotib olayotganda, muammosiz o'rnatish va ishonchli ishlashni ta'minlash uchun tasdiqlangan mahsulot sifatiga ega obro'li CPU sovutgich ishlab chiqaruvchisi yoki yetkazib beruvchisini tanlash juda muhimdir. Ko'pgina yuqori darajadagi ishlab chiqaruvchilar ulanish va sinov bosqichlarida bebaho bo'lgan batafsil o'rnatish qo'llanmalari va mijozlarga xizmat ko'rsatishni taqdim etadilar.

Xulosa qilib aytganda, protsessor sovutgichini to'g'ri ulash va o'rnatishdan keyin sinchkovlik bilan tekshirish qizib ketishining oldini olish va protsessorning ishlash muddatini uzaytirish uchun juda muhimdir. Sovutgichni anakart ventilyatori sarlavhasiga ehtiyotkorlik bilan ulash, PWM boshqaruvini tekshirish, tizim haroratini kuzatish va stress testlarini o'tkazish orqali siz protsessor sovutish yechimingiz to'g'ri o'rnatilganligiga va to'liq quvvat bilan ishlayotganiga ishonch hosil qilishingiz mumkin.

Xulosa

Xulosa qilib aytganda, protsessor havo sovutgichini o'rnatish dastlab qiyin tuyulishi mumkin, ammo to'g'ri ko'rsatmalar va ozgina sabr-toqat bilan bu kompyuteringizning ishlashini va uzoq umrini sezilarli darajada yaxshilaydigan oddiy jarayondir. 20 yillik sanoat tajribamizdan kelib chiqib, biz to'g'ri sovutish yechimlarining muhimligini tushunamiz va yangi boshlovchilarga ham, tajribali quruvchilarga ham optimal natijalarga erishishda yordam berishga sodiqmiz. Eski tizimni yangilayapsizmi yoki noldan yangi qurilma quryapsizmi, ushbu bosqichma-bosqich ko'rsatmalarga amal qilish protsessoringizning salqin bo'lishini va samarali ishlashini ta'minlaydi. Esingizda bo'lsin, yaxshi o'rnatilgan havo sovutgichi nafaqat haroratni saqlab turish, balki investitsiyalaringizni himoya qilish va kelgusi yillarda hisoblash tajribangizni yaxshilash haqida hamdir.