Je hebt net die glimmende nieuwe CPU-koeler uitgepakt. Het metaal ziet er glad uit. Je gaat ervan uit dat je hem zonder problemen direct op de CPU kunt plaatsen. Je zet de pc aan, opent je favoriete game en binnen twee minuten wordt het scherm zwart. Het systeem schakelt uit. Je raakt de behuizing aan, maar die is niet eens warm.
Wat is er gebeurd? Je bent de koelpasta vergeten.
Zonder koelpasta verandert je krachtige processor in een kachel waarvan de warmte niet kan ontsnappen. Het gebruik van een CPU zonder koelpasta is niet alleen een fout; het is een gegarandeerde manier om direct kritieke temperaturen te bereiken. Maar als je te veel gebruikt, riskeer je een rommel. Te weinig, en je hebt weer te maken met oververhitting.
Wat is dan hét magische getal? Laten we de discussie over koelpasta voor CPU's voor eens en voor altijd beslechten.
Om de juiste hoeveelheid te bepalen, moet je eerst begrijpen waarom deze kleverige substantie bestaat.
Als je een CPU en een koeler onder een microscoop bekijkt, zie je dat ze niet vlak zijn. Hoewel ze er met het blote oog als spiegels uitzien, zijn de metalen oppervlakken bedekt met microscopische groeven en ribbels. Wanneer je twee metalen onderdelen direct tegen elkaar plaatst, raakt slechts 30% tot 40% van de oppervlakken elkaar. De rest is gevuld met kleine luchtbellen.
Lucht is een zeer slechte warmtegeleider. Thermische pasta fungeert als vulmiddel. Het is een stroperig materiaal dat is ontworpen om alle lucht te verdringen en de microscopische openingen op te vullen. Het creëert een naadloze thermische brug, waardoor warmte efficiënt van de CPU naar de koelribben van de radiator kan worden afgevoerd.
Zonder een goede koeler is je dure CPU-luchtkoeler of AIO-CPU-koeler in principe nutteloos.
Timing is alles. Je hoeft niet altijd met pasta te werken, maar als je het wel moet doen, moet je het goed doen.
1. Meestal moet je het zelf toepassen.
Voordat je een koeler installeert – of het nu een lucht- of vloeistofkoeler is – begin je met het inspecteren van de basis. Kijk naar het oppervlak dat in contact komt met de CPU. Als je een grijze of zilverkleurige laag ziet die bedekt is met een plastic beschermfolie, dan is de koelpasta al aangebracht. Verwijder eenvoudig de folie en monteer de koeler.
Als de basis van kaal metaal is zonder koelpasta, moet u deze zelf aanbrengen. Zorg dat u een tube koelpasta bij de hand hebt en breng deze handmatig aan op de geïntegreerde heat spreader (IHS) van de CPU – de glanzende metalen bovenkant van de processor – voordat u de koeler monteert. Raadpleeg altijd de producthandleiding als u twijfelt.
2. Een oude koeler opnieuw installeren
Je moet het schoonmaken en opnieuw aanbrengen.
Of het nu een luchtkoeler of een vloeistofkoeler is, als je de koeler losschroeft en van de CPU tilt, is de oude koelpasta onbruikbaar. Deze is gebakken, uitgehard en bevat nu luchtbellen. Plak de pasta er niet zomaar weer op. Je moet de oude pasta zowel van de CPU als van de koelerbasis verwijderen met isopropylalcohol en een nieuwe pasta aanbrengen.
Een belangrijke waarschuwing: installeer nooit een koeler zonder koelpasta. Zelfs met een dure, topklasse koeler van €200 zorgt direct metaal-op-metaal contact voor een zeer slechte warmteoverdracht. Zonder de koelpasta die de kieren opvult, zal je CPU binnen enkele seconden na het opstarten een temperatuur van 90-100 °C bereiken, wat vaak een automatische uitschakeling activeert om permanente schade te voorkomen.
Dit is de gouden regel die je moet onthouden.
Breng een klein stipje ter grootte van een erwt (ongeveer 4-5 mm) rechtstreeks aan in het midden van de geïntegreerde warmteverspreider (IHS) van de CPU.
Wanneer je de koeler monteert en de schroeven vastdraait, zorgt de neerwaartse druk ervoor dat de koelpasta zich in een perfecte, gelijkmatige cirkel verspreidt. Het bedekt het kerngebied waar de siliciumchips zich onder het metalen deksel bevinden. De druk zorgt ervoor dat elke microscopische opening wordt opgevuld zonder luchtbellen te vormen.
Volg deze stapsgewijze instructies om het de eerste keer goed te doen.
Stap 1: Voorbereiding
Zorg ervoor dat de CPU stevig in de socket van het moederbord zit. Als je een oude computer opnieuw in elkaar zet, gebruik dan een papieren handdoekje met isopropylalcohol om de bovenkant van de CPU en de basisplaat van de koeler grondig schoon te maken. Laat alles volledig drogen.
Stap 2: Aanvraag
Knijp in de spuit met koelpasta voor de CPU. Plaats het spuitmondje in de buurt van het midden van de CPU. Knijp voorzichtig totdat er een klein stipje ontstaat. Streef naar een stipje ter grootte van een erwt (ongeveer 4-5 mm in diameter). Als je een zeer krachtige CPU hebt (zoals AMD's Threadripper of Intel's Xeon-serie), heb je mogelijk een iets groter stipje of een lijn nodig, maar voor standaard consumenten-CPU's (Intel Core of AMD Ryzen) is het stipje ter grootte van een erwt perfect.
Stap 3: De koeler monteren
Deze stap vereist geduld. Plaats de koeler over de CPU en lijn hem uit met de montagebeugels. Til de koeler niet meer op nadat u hem hebt neergezet. Als u hem optilt, ontstaan er luchtbellen en wordt het koelpatroon verstoord.
Druk gelijkmatig aan. Als je een luchtkoeler voor je CPU gebruikt, draai dan de schroeven in een stervormig patroon (diagonaal) één slag per keer vast. Dit zorgt voor een gelijkmatige druk. Als je een AIO-koeler voor je CPU gebruikt, doe dan hetzelfde met de schroeven van de pompkop.
Stap 4: Eindcontrole
Zodra de koeler volledig is vastgedraaid, controleer dan de randen. Er mag geen pasta uitstromen zoals bij tandpasta. Als er een klein beetje pasta uitloopt, is dat meestal geen probleem (zolang het maar niet-geleidend is). Als er een grote hoeveelheid uitloopt, heb je waarschijnlijk te veel pasta gebruikt.
Is thermische pasta absoluut noodzakelijk?
Ja. Het is niet optioneel. Moderne CPU's genereren te veel warmte om zonder thermische pasta te functioneren. Gebruik zonder pasta leidt tot onmiddellijke oververhitting en uitschakeling.
Is het beter om te veel of te weinig koelpasta te gebruiken?
Geen van beide is goed, maar te weinig is nog erger.
Te weinig koelpasta zorgt ervoor dat de hete plekken van de CPU niet bedekt worden. Dit leidt tot oververhitting, thermische throttling en zelfs systeemcrashes.
Te veel pasta zorgt voor een rommel. Overtollige pasta sijpelt aan de zijkanten naar buiten. Als de pasta niet-geleidend is, is het alleen maar vervelend om schoon te maken. Als de pasta wel geleidend is, kan dit kortsluiting veroorzaken en je moederbord beschadigen.
Een beetje te veel is beter dan te weinig, maar streef naar net genoeg om het oppervlak te bedekken zonder dat het over de randen loopt.
Wat zijn veelvoorkomende fouten bij het gebruik van koelpasta?
Veelvoorkomende fouten bij het aanbrengen van koelpasta zijn onder andere te veel of te weinig, ongelijkmatige verdeling, het gebruik van de verkeerde pasta en het niet verwijderen van oude pasta voordat nieuwe pasta wordt aangebracht.
ESGAMING, opgericht in 2017, is snel uitgegroeid tot een erkend, opkomend merk in hoogwaardige computercomponenten en -accessoires. Van pc-behuizingen en voedingen tot koelsystemen, ESGAMING streeft ernaar creatieve, betrouwbare en goed ontworpen e-sportoplossingen te leveren aan gamers, contentmakers en pc-bouwers over de hele wereld.
Ga voor meer informatie naar www.esgamingpc.com.